Hogweed.org Η εγκυκλοπαίδεια που όλοι μπορούν να βοτανίσουν

Άρθ. 0001 Αναθ. 1917 Ημι-προστατευμένο Κίνδυνος: φωτοτοξικός

Γιγάντιο ηράκλειο

Από το Hogweed.org, την εγκυκλοπαίδεια που είναι κοινό κτήμα

Περιεχόμενα
  1. Ετυμολογία
  2. Περιγραφή
  3. Αναγνώριση
  4. Κύκλος ζωής
  5. Αναπαραγωγή και εξάπλωση
  6. Ιστορία της εισαγωγής
  7. Κίνδυνοι για την υγεία
  8. Οικολογικές επιπτώσεις
  9. Καταπολέμηση
  10. Νομικό καθεστώς
  11. Στον πολιτισμό
  12. Δείτε επίσης
  13. Παραπομπές

Το «Ηράκλειο» ανακατευθύνει εδώ. Για άλλες χρήσεις, βλ. Ηράκλειο (αποσαφήνιση).

Αυτό το άρθρο αφορά τα χωροκατακτητικά γιγάντια ηράκλεια. Για το γηγενές είδος λιβαδιών και δρομιών, βλ. Κοινό σφονδύλιον. Για πρακτικές συμβουλές, βλ. Καταπολέμηση του γιγάντιου ηρακλείου.

Η ουδετερότητα αυτού του άρθρου αμφισβητείται. Σχετική συζήτηση μπορεί να βρεθεί στη σελίδα συζήτησης. Παρακαλούμε μην αφαιρέσετε αυτό το μήνυμα ώσπου να πληρωθούν οι προϋποθέσεις για αυτό. (Μάιος 2026)

Γιγάντιο ηράκλειο είναι η κοινή ονομασία αρκετών ειδών πολύ ψηλών, χωροκατακτητικών ανθοφόρων φυτών του γένους Heracleum της οικογένειας των Σκιαδοφόρων (Apiaceae) — κυρίως των Heracleum mantegazzianum, H. sosnowskyi και H. persicum.1 Γηγενή του Καυκάσου και της νοτιοδυτικής Ασίας, μεταφέρθηκαν στην Ευρώπη κατά τον δέκατο ένατο και τον εικοστό αιώνα, αρχικά ως καλλωπιστικές παραδοξότητες και αργότερα ως κτηνοτροφή υψηλής απόδοσης. Και τα τρία έχουν διαφύγει από την καλλιέργεια και συγκαταλέγονται πλέον ανάμεσα στα πιο προβληματικά χωροκατακτητικά φυτά του βόρειου ημισφαιρίου.2

Ένα ώριμο φυτό μπορεί να φτάσει τα 5 μέτρα σε ύψος, με κοίλο βλαστό με μοβ κηλίδες και επίπεδο σύνθετο σκιάδιο έως 80 cm σε διάμετρο.3 Ένα και μόνο φυτό ρίχνει κατά μέσο όρο περίπου 20.000 σπόρους, και εξαιρετικά πάνω από 46.000· το κορυφαίο σκιάδιο μόνο του παράγει σχεδόν τους μισούς από αυτούς.4 Οι σπόροι εγκαθίστανται στο ανώτερο στρώμα του εδάφους, όπου σχηματίζουν μια τράπεζα σπόρων που επιζεί του μητρικού φυτού.5

Ο χυμός περιέχει φουρανοκουμαρίνες, που κάνουν το δέρμα οξέως ευαίσθητο στο ηλιακό φως. Η ίδια η επαφή είναι ανώδυνη: η βλάβη εμφανίζεται μόνο αφού το δέρμα εκτεθεί στο φως, συνήθως μία ή δύο ημέρες αργότερα, και τα σημάδια της μπορούν να διαρκέσουν μήνες ή χρόνια.6 Εξαιτίας αυτής της καθυστέρησης, πολλοί από τους παθόντες δεν συνδέουν τις βλάβες τους με το φυτό.

Η καταπολέμηση είναι δύσκολη και, όταν εκτελείται κακά, αντιπαραγωγική. Το κόψιμο ή η κοπή χωρίς καταστροφή της ρίζας δεν σκοτώνει το φυτό· ξαναβγαίνει από οφθαλμούς στο στέμμα και ανθίζει ξανά, συχνά με περισσότερες κεφαλές από πριν.78 Η καταπολέμηση που κρατάει χτυπάει τη ρίζα, συνεχίζεται επί αρκετές περιόδους ώσπου να εξαντληθεί η τράπεζα σπόρων, και συντονίζεται σε κάθε ιδιοκτησία της πληγείσας λεκάνης απορροής.3

Ετυμολογία

Το αγγλικό όνομα hogweed εφαρμοζόταν τουλάχιστον από τις αρχές του δέκατου όγδοου αιώνα σε φυτά «eaten by hogs, or deemed fit only for them»· τα φύλλα του γηγενούς κοινού σφονδυλίου συλλέγονταν ως τροφή χοίρων.9 Το γενικό όνομα Heracleum, που δημοσιεύτηκε από τον Λινναίο το 1753, θεωρείται συνήθως ότι αναφέρεται στον Ηρακλή, αν και ο ίδιος ο Λινναίος το ερμήνευσε ως τιμή στον Ηρακλείδη, τον πατέρα του Ιπποκράτη (βλ. Heracleum).10 Αν πρόκειται για τον Ηρακλή, ο συνειρμός ταιριάζει: η αντίδραση του φυτού στο κόψιμο θυμίζει τη Λερναία Ύδρα, που έβγαζε δύο κεφαλές για κάθε μία που αφαιρούνταν (βλ. φαινόμενο Ύδρας).

Τα ειδικά επίθετα τιμούν δύο άνδρες. Το mantegazzianum δόθηκε από τους φλωρεντινούς βοτανολόγους Sommier και Levier, που έφεραν σπόρο από τον Καύκασο το 1890, προς τιμήν του φίλου τους Paolo Mantegazza (1831–1910), φυσιολόγου και ανθρωπολόγου, που δεν έγραψε ποτέ για το φυτό.11 Το sosnowskyi τιμά τον καυκάσιο βοτανολόγο Dmitrii Sosnowsky (βλ. Ηράκλειο του Σοσνόφσκι).

Στα ρωσικά το γένος ονομάζεται borshchevik (борщевик) και στα πολωνικά barszcz· και οι δύο λέξεις ονόμαζαν αρχικά το ίδιο το φυτό, από το οποίο φτιαχνόταν μια πρώιμη μορφή μπόρστς.12 Στην Πολωνία μια γαλακτικά ζυμωμένη σούπα κοινού σφονδυλίου, καταγεγραμμένη πρώτη φορά το 1595, τρωγόταν τη Σαρακοστή από τους καθηγητές του Πανεπιστημίου Jagiellonian στην Κρακοβία. Ως τον δέκατο όγδοο αιώνα είχε γίνει φαγητό των φτωχών, και το κοκκινογούλι πήρε τη θέση και του πιάτου και του ονόματός του.13

Περιγραφή

Πλάκα II Σύνθετο σκιάδιο

Ανατομία του σύνθετου σκιαδίου. Έως 150 ακτίνες ξεκινούν από ένα και μόνο σημείο στην κορυφή του βλαστού· η καθεμία φέρει ένα σκιαδίδιο μικρών λευκών ανθέων.

Το γιγάντιο ηράκλειο είναι μονόκαρπο πολυετές. Επί αρκετά χρόνια μεγαλώνει μόνο ως ροζέτα μεγάλων φύλλων, συσσωρεύοντας αποθέματα σε μια εύρωστη πασσαλώδη ρίζα· έπειτα, μέσα σε μία μόνο περίοδο, παράγει ανθοφόρο βλαστό, δίνει σπόρο και πεθαίνει.14

Βλαστός. Ο ανθοφόρος βλαστός είναι συνήθως 2–4 m ψηλός και εξαιρετικά 5 m, 5–10 cm και εξαιρετικά ως 15 cm σε διάμετρο στη βάση,4 κοίλος, αυλακωτός και καλυμμένος με χοντρές τρίχες. Είναι σημαδεμένος με σκούρες μοβ κηλίδες, ή είναι μοβ σε όλο του το μήκος.3

Φύλλα. Τα βασικά, ή ριζικά, φύλλα είναι ως 3 m μακριά, βαθιά διαιρεμένα σε τρία ως πέντε τμήματα με λοβούς αιχμηρά οδοντωτούς. Τα φύλλα ψηλότερα στον βλαστό είναι μικρότερα.

Ταξιανθία. Το κορυφαίο σκιάδιο είναι ως 80 cm σε διάμετρο, και έχει μετρηθεί στα 85 cm. Αποτελείται από 30 ως 150 ακτίνες, καθεμία καταλήγοντας σε μικρότερο σκιάδιο λευκών ανθέων, και περιβάλλεται από δορυφορικά σκιάδια σε πλαϊνούς κλάδους, που ανθίζουν λίγο αργότερα.34 Ένα φυτό φέρει έως τέσσερις τάξεις σκιαδίων, και όσο χαμηλότερη η τάξη, τόσο λιγότερο σπόρο δίνει· βλ. Σκιάδιο.

Καρπός. Κάθε άνθος δίνει έναν ξηρό, πεπλατυσμένο καρπό που σχίζεται σε δύο μερικάρπια, συνήθως λεγόμενα σπόροι, μήκους περίπου 1 cm και σημαδεμένα με εμφανείς, ροπαλόσχημους αδένες ελαίου (βίττες).

Ρίζα. Η πασσαλώδης ρίζα είναι χοντρή και σαρκώδης. Οι βλαστοί ξεπηδούν από οφθαλμούς στο στέμμα, στην επιφάνεια ή ακριβώς από κάτω. Ό,τι βλέπει ο περαστικός — βλαστός, φύλλα και σκιάδια — είναι μόνο η ορατή υπερδομή: ανανεώνεται κάθε χρόνο από τη βάση.

Κυριαρχία της κορυφής

Όπως στα περισσότερα φυτά, η αναπτυσσόμενη κορυφή καταστέλλει την ανάπτυξη των πλαϊνών οφθαλμών. Όταν αφαιρεθεί το κορυφαίο σκιάδιο — αποκεφαλισμός, με την κηπουρική έννοια — οι πλαϊνοί οφθαλμοί απελευθερώνονται και αναπτύσσονται, παράγοντας αρκετά μικρότερα σκιάδια στη θέση του. Σε μια μελέτη πεδίου, σχεδόν τα μισά από όλα τα φυτά των οποίων όλα τα σκιάδια είχαν κοπεί αναγεννήθηκαν την ίδια περίοδο, και σκιάδια κομμένα στο πρώιμο στάδιο καρποφορίας και αφημένα στο έδαφος ωρίμασαν και πάλι το ένα πέμπτο της κανονικής τους σοδειάς.8

Αναγνώριση

Τα περισσότερα ψηλά σκιαδοφόρα είναι αβλαβή, και η λανθασμένη ταυτοποίηση είναι συνηθισμένη και προς τις δύο κατευθύνσεις. Το γιγάντιο ηράκλειο διακρίνεται κυρίως από το μέγεθός του.

Το γιγάντιο ηράκλειο και οι κοινοί σωσίες του
ΕίδοςΎψοςΒλαστόςΣκιάδιοΚίνδυνος
Heracleum mantegazzianum
γιγάντιο ηράκλειο		2–5 m5–10 cm, μοβ κηλίδες, τριχωτόςως 80 cmσοβαρός
Heracleum sosnowskyi
ηράκλειο του Σοσνόφσκι		1,5–3 mμοβ διάστικτος, νευρωτός30–50 cmσοβαρός
Heracleum sphondylium
κοινό σφονδύλιον		ως 2 mτριχωτός, πράσινος, περιστασιακά με μοβ απόχρωσηως 20 cmήπιος
Anthriscus sylvestris
άγριος μαϊντανός		ως 1,5 mπράσινος, κοίλος, χνουδωτόςως 10 cmκανένας
Angelica sylvestris
άγρια αγγελική		ως 2 mλείος, συχνά με μοβ απόχρωσηως 15 cmελαφρύς

Σε περίπτωση αμφιβολίας, οι παρατηρητές δεν πρέπει να αγγίζουν το φυτό, πρέπει να το φωτογραφίζουν με ένα αντικείμενο για κλίμακα, και πρέπει να το αναφέρουν στην τοπική αρχή.

Κύκλος ζωής

Εικ. 1 Κύκλος ζωής

Ο κύκλος ζωής ενός μονόκαρπου πολυετούς. Ο κύκλος μπορεί να γραφτεί S → P → S′, όπου ο σπόρος που παράγεται (S′) ξεπερνά κατά πολύ τον σπόρο που τον ξεκίνησε (S).

Οι σπόροι ρίχνονται από το τέλος του καλοκαιριού και μετά. Είναι σε λήθαργο όταν ρίχνονται και βλασταίνουν μόνο ύστερα από μια περίοδο ψυχρών, υγρών συνθηκών — διαστρωμάτωση, που στη φύση την παρέχει ο χειμώνας· στο εργαστήριο αρκούν περίπου δύο μήνες στους 2–4 °C.15 Η βλάστηση συμβαίνει νωρίς την άνοιξη, συχνά σε πολύ υψηλές πυκνότητες.

Στην περιοχή εισβολής τα περισσότερα φυτά ανθίζουν στον τρίτο ή τέταρτο χρόνο τους· σε βοσκότοπο και στον γηγενή Καύκασο ανθίζουν αργότερα.7 Η άνθηση αναβάλλεται, δεν εγκαταλείπεται, όταν οι συνθήκες είναι φτωχές: ένα φυτό που βόσκεται, σκιάζεται ή στερείται θρεπτικών απλώς περιμένει, επιμένοντας ως ροζέτα στα αποθέματα της ρίζας του.3 Το γηραιότερο καταγεγραμμένο άτομο άνθισε σε ηλικία δώδεκα ετών, σε έναν ασυνήθιστα ξηρό χώρο.7 Η άνθηση είναι το ανώτατο και τελικό στάδιο του φυτού: μόλις αρχίσει, το φυτό πεθαίνει στο τέλος της περιόδου ό,τι κι αν γίνει, ακόμη κι αν κοπεί, και σε ένα πείραμα κανένα από είκοσι κομμένα φυτά δεν επέζησε ως τον επόμενο χρόνο.16

Αναπαραγωγή και εξάπλωση

Το γιγάντιο ηράκλειο αναπαράγεται μόνο με σπόρο. Το κορυφαίο σκιάδιο παράγει περίπου το 45 τοις εκατό του σπόρου ενός φυτού, τα δορυφορικά σκιάδια το 29 τοις εκατό, και τα σκιάδια σε χαμηλότερους κλάδους το μεγαλύτερο μέρος του υπολοίπου.4 Ο σπόρος που φτάνει στο έδαφος σχηματίζει μια βραχύβια αλλά άφθονη τράπεζα σπόρων, με το 95 τοις εκατό της στα πρώτα 5 cm του εδάφους.5 Περίπου το 9 τοις εκατό του θαμμένου σπόρου επιζεί τον πρώτο του χρόνο, το 3 τοις εκατό τον δεύτερο και το 1 τοις εκατό τον τρίτο·15 ελάχιστοι επιζούν επτά χρόνια.17

Ο άνεμος μετακινεί τον περισσότερο σπόρο μόνο λίγα μέτρα: το 60–90 τοις εκατό προσγειώνεται μέσα σε 4 m από το μητρικό φυτό.3 Αφηγήσεις που αποδίδουν την εξάπλωση του φυτού στο αόρατο χέρι του ανέμου υπερτονίζουν τον ρόλο του. Η διασπορά σε μεγάλη απόσταση είναι έργο του νερού — οι πλημμύρες μεταφέρουν σπόρο χιλιόμετρα κατάντη κατά μήκος ποταμών18 — και, πάνω απ’ όλα, των ανθρώπων, που μετακινούν σπόρο μέσα σε χώμα, πάνω σε λάστιχα και χλοοκοπτικά και μέσα σε ξεραμένες ανθοφόρες κεφαλές.3 Οι συστάδες επομένως ακολουθούν τις οδούς του εμπορίου: ποταμούς, δρόμους και σιδηροδρόμους.

Σε μια καλά εδραιωμένη συστάδα η αναπαραγωγική απόδοση του φυτού ξεπερνά σταθερά την ανάπτυξη της βλάστησης που εκτοπίζει· μόλις r > g, η κυριαρχία γίνεται αυτοενισχυόμενη.[χρειάζεται διευκρίνιση]

Ιστορία της εισαγωγής

Εικ. 2 Περιοχή εισβολής στην Ευρώπη

Πού το κάθε γιγάντιο ηράκλειο είναι ο χαρακτηριστικός εισβολέας: # H. mantegazzianum, % H. sosnowskyi, @ H. persicum· + το γηγενές εύρος στον Καύκασο. Σχηματικά, ανά χώρα· κατά τους EPPO και Jahodová κ.ά.1

Βρετανία και δυτική Ευρώπη

Το H. mantegazzianum εμφανίζεται στον κατάλογο σπόρων των Βασιλικών Βοτανικών Κήπων του Κιου το 1817. Το θαύμαζαν οι κηπουροί του δέκατου ένατου αιώνα για το μέγεθός του και το φύτευαν σε κτήματα και πάρκα· η πρώτη καταγραφή του φυτού να μεγαλώνει άγριο χρονολογείται από το 1828, στο Σέλφορντ του Καίμπριτζσάιρ.3 Στο The Wild Garden (1870) ο William Robinson συνέστησε το γιγάντιο ηράκλειο για πλούσιο έδαφος κοντά σε όχθες ποταμών, όπου επιθυμούσε κανείς εντυπωσιακό αποτέλεσμα από απόσταση.19 Ως την έκδοση του 1883 συμβούλευε πλέον ότι τα φυτά, που αυτοσπέρνονται, δεν έπρεπε να αφεθούν να μονοπωλήσουν το έδαφος.20 Από τους κήπους ακολούθησε τους ποταμούς στην ύπαιθρο, και ως τα τέλη του εικοστού αιώνα παρέτασσε υδάτινα ρεύματα σε όλη τη Βρετανία και μεγάλο μέρος της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης.14

Σοβιετική Ένωση και διάδοχα κράτη

Κύριο άρθρο: Ηράκλειο του Σοσνόφσκι

Το H. sosnowskyi περιγράφηκε από τον Καύκασο από τη βοτανολόγο I. P. Mandenova το 1944. Από το 1947 δοκιμάστηκε ως ενσιρωματική καλλιέργεια στον Πολικό-Αλπικό Βοτανικό Κήπο στο Κίροφσκ, με σπόρο συλλεγμένο κοντά στο Νάλτσικ, και στη συνέχεια προωθήθηκε για την εξαιρετική παραγωγικότητά του: μεταξύ 1962 και 1966 περίπου 5.500 kg σπόρου των νέων ενσιρωματικών φυτών στάλθηκαν σε σχεδόν 1.500 αγροκτήματα.21 Η καλλιέργεια σταμάτησε τη δεκαετία του 1980.22

Η αποφασιστική εξάπλωση ακολούθησε το τέλος της συλλογικής διαχείρισης της γης. Καθώς τα κολχόζ διαλύονταν στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και τη δεκαετία του 1990, μεγάλες εκτάσεις καλλιεργήσιμης γης εγκαταλείφθηκαν, και το φυτό εξαπλώθηκε από πρώην χωράφια και λάκκους ενσιρώματος σε λιβάδια, δρομιά και χωριά σε όλη την περιοχή.22 Γενετική ανάλυση έχει έκτοτε προτείνει ότι ορισμένα από τα ιδρυτικά φυτά των σοβιετικών δοκιμών ήταν στην πραγματικότητα H. mantegazzianum.23 Το H. sosnowskyi διαγράφηκε από το Ρωσικό Κρατικό Μητρώο επιτευγμάτων αναπαραγωγής το 2012, ως έχον χάσει την οικονομική του χρησιμότητα, και προστέθηκε στον εθνικό ταξινομητή ζιζανίων το 2015.24

Σκανδιναβία

Κύριο άρθρο: Περσικό ηράκλειο

Το H. persicum εισήχθη στη Νορβηγία ως καλλωπιστικό φυτό τη δεκαετία του 1830. Άρχισε να εξαπλώνεται από κήπους προς τα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα και είναι σήμερα σύνηθες θέαμα στις πόλεις της βόρειας Νορβηγίας, όπου είναι γνωστό ως ο φοίνικας του Tromsø.25

Βόρεια Αμερική

Το γιγάντιο ηράκλειο εισήχθη στη Βόρεια Αμερική στις αρχές του εικοστού αιώνα ως καλλωπιστική παραδοξότητα, και ήταν παρόν στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης ήδη γύρω στο 1917.26 Είναι καταχωρισμένο ως ομοσπονδιακό επιβλαβές ζιζάνιο στις Ηνωμένες Πολιτείες.27

Κίνδυνοι για την υγεία

Εικ. 3 Μερικάρπιο, ×6

Ένα μερικάρπιο, δείχνοντας τις ροπαλόσχημες βίττες. Χυμός υπάρχει σε κάθε μέρος του φυτού, συμπεριλαμβανομένων των σπόρων.

Κύριο άρθρο: Φυτοφωτοδερματίτιδα

Ο χυμός του γιγάντιου ηρακλείου περιέχει γραμμικές φουρανοκουμαρίνες, που δεσμεύονται στο DNA των κυττάρων του δέρματος όταν ενεργοποιηθούν από υπεριώδες φως. Το αποτέλεσμα είναι ένα σοβαρό έγκαυμα — φυτοφωτοδερματίτιδα — που αναπτύσσεται μόνο μετά από έκθεση στο φως, συνήθως μέσα σε 24 έως 72 ώρες.6 Το δέρμα μπορεί να παραμείνει σκουρόχρωμο για μήνες και ευαίσθητο στο ηλιακό φως για αρκετά χρόνια.3 Χυμός στα μάτια είναι ιατρικό επείγον.

Τα παιδιά διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο: ελκυόμενα από το μέγεθος του φυτού, χρησιμοποιούν τους κοίλους βλαστούς ως φυσοκάλαμα ή τηλεσκόπια.3 Το κόψιμο του φυτού με χλοοκοπτικό μεσινέζας εκτοξεύει χυμό πάνω στον χειριστή, κίνδυνος που περιγράφηκε πρώτη φορά σε προσωπικό συντήρησης χώρων πρασίνου ως «εξάνθημα χλοοκοπτικού».28

Πρώτες βοήθειες. Ξεπλύνετε το δέρμα αμέσως με σαπούνι και άφθονο κρύο νερό, κρατήστε την περιοχή καλυμμένη και μακριά από το ηλιακό φως για τουλάχιστον 48 ώρες, ακόμη και τις συννεφιασμένες μέρες, και ζητήστε ιατρική συμβουλή.6

Οικολογικές επιπτώσεις

Το γιγάντιο ηράκλειο σχηματίζει πυκνές συστάδες στις οποίες ένα και μόνο είδος παίρνει το μεγαλύτερο μέρος του φωτός. Τα φύλλα του ξεδιπλώνονται νωρίς και ρίχνουν βαθιά σκιά: πέντε εκατοστά πάνω από το έδαφος, το μερίδιο του φωτός της ημέρας είναι κατά μέσο όρο 56 τοις εκατό χαμηλότερο απ’ ό,τι σε λιβάδι χωρίς εισβολή.29 Προσβεβλημένα οικόπεδα στην Τσεχία είχαν 40 τοις εκατό λιγότερα είδη φυτών από μη προσβεβλημένα,30 και σε μια σύγκριση γειτονικών οικοπέδων, περίπου τα μισά.31 Ισχυρισμοί ότι η κόμη ωφελεί τα φυτά που μεγαλώνουν από κάτω της δεν έχουν τεκμηριωθεί· τίποτα δεν διαχέεται προς τα κάτω.[χρειάζεται παραπομπή]

Η ζημιά δεν είναι μόνιμη. Σε λιβάδια προσβεβλημένα ως και 48 χρόνια, τα γηγενή είδη έτειναν να ανακάμψουν μετά από περίπου 30 χρόνια, ενώ το ηράκλειο φθίνει, προφανώς υπονομευμένο από αλλαγές στο ίδιο του το έδαφος (βλ. Υπόθεση απελευθέρωσης από εχθρούς).32 Όταν τα φυτά μαραζώνουν τον χειμώνα αναφέρεται ότι αφήνουν τις όχθες των ποταμών γυμνές και επιρρεπείς σε διάβρωση.33

Το νέκταρ του φυτού το επισκέπτονται πολλά έντομα, και ορισμένοι μελισσοκόμοι[ποιοι;] εξακολουθούν να θεωρούν το είδος καθαρό όφελος για την κοινότητα.[αμφισβητείται – συζήτηση] Στη Γερμανία του εικοστού αιώνα καλλιεργούνταν ως μελισσοκομικό φυτό, και η εσκεμμένη σπορά από μελισσοκόμους πιθανώς εξηγεί την εμφάνισή του σε απομακρυσμένα μέρη.34 Μια έρευνα είκοσι τσεχικών θέσεων βρήκε τους επισκέπτες του πολυάριθμους αλλά λίγους σε είδος, κυριαρχούμενους από μια χούφτα γενικευμένων μυγών και τη μέλισσα του μελιού, και κατέληξε ότι το φυτό δεν είναι απαραίτητος πόρος για τους τοπικούς επισκέπτες ανθέων (βλ. Σκιάδιο § Επικονίαση).35

Καταπολέμηση

Κύριο άρθρο: Καταπολέμηση του γιγάντιου ηρακλείου

Οι μέθοδοι διαφέρουν κυρίως στο αν καταστρέφουν τη ρίζα. Η κοπή, το χλοοκοπτικό μεσινέζας και η αφαίρεση ανθοφόρων κεφαλών αποτρέπουν τη σπορά για μία περίοδο το πολύ και παρατείνουν τη ζωή του φυτού·8 η κοπή της πασσαλώδους ρίζας τουλάχιστον 10 cm κάτω από την επιφάνεια του εδάφους το σκοτώνει.3 Επειδή η τράπεζα σπόρων επιμένει επί αρκετά χρόνια, ένα πρόγραμμα πρέπει να συνεχίζεται ώσπου να μην εμφανίζονται νέα φυτάρια, και επειδή ο σπόρος μετακινείται κατάντη, πρέπει να καλύπτει ολόκληρη τη λεκάνη απορροής. Κανένας ασφαλής παράγοντας βιολογικής καταπολέμησης δεν έχει βρεθεί: μια αναζήτηση στο γηγενές εύρος του φυτού στον Καύκασο δεν βρήκε κανέναν φυσικό εχθρό αρκετά ειδικό ώστε να απελευθερωθεί.36

Στη Μεγάλη Βρετανία το γιγάντιο ηράκλειο περιλαμβάνεται στο Παράρτημα 9 του Wildlife and Countryside Act 1981, που καθιστά αδίκημα τη φύτευσή του ή την πρόκληση με άλλον τρόπο της άγριας ανάπτυξής του.37 Στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα H. sosnowskyi και H. persicum τοποθετήθηκαν στον κατάλογο χωροκατακτητικών ξένων ειδών ενωσιακού ενδιαφέροντος το 2016,38 και το H. mantegazzianum προστέθηκε το 2017.39 Τα καταχωρισμένα είδη δεν επιτρέπεται να εισάγονται, να κατέχονται, να καλλιεργούνται ή να πωλούνται, και τα κράτη μέλη πρέπει να διαχειρίζονται τους ήδη εδραιωμένους πληθυσμούς. Από την 1η Μαρτίου 2026 η ρωσική νομοθεσία υποχρεώνει τους κατόχους γης να καταστρέφουν επικίνδυνα χωροκατακτητικά φυτά καταχωρισμένα από την περιφέρειά τους, επί ποινή απώλειας της γης.40

Στον πολιτισμό

Το «The Return of the Giant Hogweed», στον δίσκο Nursery Cryme των Genesis (1971), αφηγείται την ιστορία ενός βικτοριανού εξερευνητή που φέρνει το φυτό από τη Ρωσία στο Κιου· αυτό δραπετεύει, εξαπλώνεται, και επιβιώνει από κάθε απόπειρα να το καταστρέψουν.41 Έχει συνδεθεί με βρετανικά δημοσιεύματα του Τύπου για παιδιά που κάηκαν από το φυτό το καλοκαίρι του 1970.11 Ο δίσκος μπήκε στα βρετανικά τσαρτ μόλις το 1974, στο νούμερο 39.42 Η καθιερωμένη επιστημονική μονογραφία για το φυτό ανοίγει ένα από τα κεφάλαιά της με ένα motto από το τραγούδι.43

Δείτε επίσης

Footnotes

  1. Jahodová, Š.; Trybush, S.; Pyšek, P.; Wade, M.; Karp, A. (2007). “Invasive species of Heracleum in Europe: an insight into genetic relationships and invasion history”. Diversity and Distributions. 13 (1): 99–114. doi:10.1111/j.1366-9516.2006.00305.x. ↩ ↩2

  2. Pyšek, P.; Cock, M. J. W.; Nentwig, W.; Ravn, H. P., eds. (2007). Ecology and Management of Giant Hogweed (Heracleum mantegazzianum). Wallingford: CAB International. ISBN 978-1-84593-206-0. doi:10.1079/9781845932060.0000. ↩

  3. Nielsen, C.; Ravn, H. P.; Nentwig, W.; Wade, M., eds. (2005). The Giant Hogweed Best Practice Manual: Guidelines for the management and control of an invasive weed in Europe. Hørsholm: Forest & Landscape Denmark. ISBN 87-7903-209-5. ↩ ↩2 ↩3 ↩4 ↩5 ↩6 ↩7 ↩8 ↩9 ↩10 ↩11

  4. Perglová, I.; Pergl, J.; Pyšek, P. (2006). “Flowering phenology and reproductive effort of the invasive alien plant Heracleum mantegazzianum”. Preslia. 78: 265–285. ↩ ↩2 ↩3 ↩4

  5. Krinke, L.; Moravcová, L.; Pyšek, P.; Jarošík, V.; Pergl, J.; Perglová, I. (2005). “Seed bank of an invasive alien, Heracleum mantegazzianum, and its seasonal dynamics”. Seed Science Research. 15 (3): 239–248. ↩ ↩2

  6. New York State Department of Environmental Conservation. “Giant Hogweed”. Retrieved 26 September 2026. ↩ ↩2 ↩3

  7. Pergl, J.; Perglová, I.; Pyšek, P.; Dietz, H. (2006). “Population age structure and reproductive behavior of the monocarpic perennial Heracleum mantegazzianum (Apiaceae) in its native and invaded distribution ranges”. American Journal of Botany. 93 (7): 1018–1028. doi:10.3732/ajb.93.7.1018. ↩ ↩2 ↩3

  8. Pyšek, P.; Krinke, L.; Jarošík, V.; Perglová, I.; Pergl, J.; Moravcová, L. (2007). “Timing and extent of tissue removal affect reproduction characteristics of an invasive species Heracleum mantegazzianum”. Biological Invasions. 9 (3): 335–351. doi:10.1007/s10530-006-9038-0. ↩ ↩2 ↩3

  9. “hogweed”. Online Etymology Dictionary. Retrieved 26 September 2026. ↩

  10. Burkhardt, L. (2018). Verzeichnis eponymischer Pflanzennamen – Erweiterte Edition. Berlin: Botanic Garden and Botanical Museum Berlin. doi:10.3372/epolist2018. ↩

  11. Fagioli, S. (2024). “Mantegazza pop. Dall’Heracleum mantegazzianum di Sommier & Levier a The return of the Giant Hogweed dei Genesis e oltre”. Archivio per l’Antropologia e la Etnologia. 154: 83–97. doi:10.36253/aae-3089. ↩ ↩2

  12. Vasmer, M. Etymological Dictionary of the Russian Language, s.v. “борщ”. ↩

  13. Łuczaj, Ł.; Szymański, W. M. (2007). “Wild vascular plants gathered for consumption in the Polish countryside: a review”. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine. 3: 17. doi:10.1186/1746-4269-3-17. ↩

  14. Tiley, G. E. D.; Dodd, F. S.; Wade, P. M. (1996). “Biological Flora of the British Isles No. 190: Heracleum mantegazzianum Sommier & Levier”. Journal of Ecology. 84 (2): 297–319. doi:10.2307/2261365. ↩ ↩2

  15. Moravcová, L.; Pyšek, P.; Pergl, J.; Perglová, I.; Jarošík, V. (2006). “Seasonal pattern of germination and seed longevity in the invasive species Heracleum mantegazzianum”. Preslia. 78: 287–301. ↩ ↩2

  16. Pyšek, P.; Perglová, I.; Krinke, L.; Jarošík, V.; Pergl, J.; Moravcová, L. (2007). “Regeneration ability of Heracleum mantegazzianum and implications for control”. In Pyšek, P.; et al. (eds.). Ecology and Management of Giant Hogweed. Wallingford: CAB International. pp. 112–125. doi:10.1079/9781845932060.0112. ↩

  17. Moravcová, L.; Pyšek, P.; Krinke, L.; Müllerová, J.; Perglová, I.; Pergl, J. (2018). “Long-term survival in soil of seed of the invasive herbaceous plant Heracleum mantegazzianum”. Preslia. 90 (3): 225–234. ↩

  18. Trottier, N.; Groeneveld, E.; Lavoie, C. (2017). “Giant hogweed at its northern distribution limit in North America: experiments for a better understanding of its dispersal dynamics along rivers”. River Research and Applications. 33 (7): 1098–1106. doi:10.1002/rra.3149. ↩

  19. Robinson, W. (1870). The Wild Garden. London: John Murray. p. 78. ↩

  20. Robinson, W. (1883). The Wild Garden (new ed.). London: John Murray. ↩

  21. Shadrin, D.; Dalke, I.; Zakhozhiy, I.; et al. (2023). “Heracleum sosnowskyi or Heracleum mantegazzianum? DNA-based identification of invasive hogweeds (Apiaceae) in two key regions of the species’ invasion history in the territory of the former Soviet Union”. Research Square (preprint). doi:10.21203/rs.3.rs-3296382/v1. ↩

  22. Ozerova, N. A.; Krivosheina, M. G. (2018). “Patterns of secondary range formation for Heracleum sosnowskyi and H. mantegazzianum on the territory of Russia”. Russian Journal of Biological Invasions. 9: 155–162. doi:10.1134/S2075111718020091. ↩ ↩2

  23. Shadrin, D. M.; Dalke, I. V.; Zakhozhiy, I. G.; et al. (2024). “DNA barcode marker analysis of Heracleum sosnowskyi Manden. and Heracleum mantegazzianum Sommier & Levier (Apiaceae) from European Russia”. Russian Journal of Biological Invasions. 15 (3): 416–431. doi:10.1134/S2075111724700309. ↩

  24. Luneva, N. N.; Konechnaya, G. Yu.; Smekalova, T. N.; Chukhina, I. G. (2018). “On status of Heracleum sosnowskyi Manden. on the territory of Russian Federation”. Vestnik Zashchity Rastenii. 3 (97): 10–15. doi:10.31993/2308-6459-2018-3(97)-10-15. ↩

  25. Alm, T. (2013). “Ethnobotany of Heracleum persicum Desf. ex Fisch., an invasive species in Norway, or how plant names, uses, and other traditions evolve”. Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine. 9: 42. doi:10.1186/1746-4269-9-42. ↩

  26. Gucker, C. L. (2009). “Heracleum mantegazzianum”. Fire Effects Information System. USDA Forest Service. doi:10.2737/feis-species-review-herman. ↩

  27. Code of Federal Regulations, title 7, § 360.200: Designation of noxious weeds. ↩

  28. Freeman, K.; Hubbard, H. C.; Warin, A. P. (1984). “Strimmer rash”. Contact Dermatitis. 10 (2): 117–118. doi:10.1111/j.1600-0536.1984.tb00357.x. ↩

  29. Jandová, K.; Klinerová, T.; Müllerová, J.; et al. (2014). “Long-term impact of Heracleum mantegazzianum invasion on soil chemical and biological characteristics”. Soil Biology and Biochemistry. 68: 270–278. doi:10.1016/j.soilbio.2013.10.014. ↩

  30. Pyšek, P.; Pyšek, A. (1995). “Invasion by Heracleum mantegazzianum in different habitats in the Czech Republic”. Journal of Vegetation Science. 6 (5): 711–718. doi:10.2307/3236442. ↩

  31. Hejda, M.; Pyšek, P.; Jarošík, V. (2009). “Impact of invasive plants on the species richness, diversity and composition of invaded communities”. Journal of Ecology. 97 (3): 393–403. doi:10.1111/j.1365-2745.2009.01480.x. ↩

  32. Dostál, P.; Müllerová, J.; Pyšek, P.; Pergl, J.; Klinerová, T. (2013). “The impact of an invasive plant changes over time”. Ecology Letters. 16 (10): 1277–1284. doi:10.1111/ele.12166. ↩

  33. Thiele, J.; Otte, A. (2007). “Impact of Heracleum mantegazzianum on invaded vegetation and human activities”. In Pyšek, P.; et al. (eds.). Ecology and Management of Giant Hogweed. Wallingford: CAB International. pp. 144–156. doi:10.1079/9781845932060.0144. ↩

  34. Thiele, J. (2007). Patterns and processes of Heracleum mantegazzianum invasion into German cultural landscapes on the local, landscape and regional scale. Doctoral dissertation. Giessen: Justus-Liebig-Universität. ↩

  35. Bogusch, P.; Vojtová, T.; Hadrava, J. (2023). “High abundance but low diversity of floral visitors on invasive Heracleum mantegazzianum (Apiaceae)”. NeoBiota. 86: 193–207. doi:10.3897/neobiota.86.100625. ↩

  36. European Commission, CORDIS. “Searching for effective biological control enemies for the giant hogweed”. Retrieved 26 September 2026. ↩

  37. Wildlife and Countryside Act 1981 (c. 69), s. 14 and Schedule 9. ↩

  38. Commission Implementing Regulation (EU) 2016/1141 of 13 July 2016. Official Journal of the European Union L 189: 4. ↩

  39. Commission Implementing Regulation (EU) 2017/1263 of 12 July 2017. Official Journal of the European Union L 182: 37. ↩

  40. Federal Law of the Russian Federation of 31 July 2025 No. 294-FZ “On amendments to the Land Code of the Russian Federation and certain legislative acts of the Russian Federation”. Official publication. ↩

  41. Genesis (1971). Nursery Cryme. Charisma Records. ↩

  42. Official Charts Company. “Nursery Cryme – Genesis”. Retrieved 26 September 2026. ↩

  43. Pyšek, P.; Müllerová, J.; Jarošík, V. (2007). “Historical dynamics of Heracleum mantegazzianum invasion at regional and local scales”. In Pyšek, P.; et al. (eds.). Ecology and Management of Giant Hogweed. Wallingford: CAB International. pp. 42–54. doi:10.1079/9781845932060.0042. ↩

Αυτό το άρθρο είναι μετάφραση του αγγλικού άρθρου, αναθεώρηση 1917.

Κατηγορίες

Προβολή πηγής για το Γιγάντιο ηράκλειο

Αυτή η σελίδα είναι ημι-προστατευμένη για να αποτραπεί η επίμονη διατάραξη από συμφέροντα. Μπορείτε να δείτε και να αντιγράψετε την πηγή αυτής της σελίδας, ή να προτείνετε αλλαγές στη σελίδα συζήτησης.

Σε άλλες γλώσσες

Το Hogweed.org είναι κοινό κτήμα σε 17 γλώσσες. Κάθε έκδοση είναι μετάφραση της αγγλικής.

English Giant hogweed
Deutsch Riesen-Bärenklau
Français Berce du Caucase
Español Perejil gigante
Italiano Panace di Mantegazza
Português Branca-ursina-gigante
Polski Barszcz Mantegazziego
Nederlands Reuzenberenklauw
Română Brânca-ursului uriașă
Ελληνικά Γιγάντιο ηράκλειο
Čeština Bolševník velkolepý
Svenska Jätteloka
Magyar Kaukázusi medvetalp
Dansk Kæmpe-bjørneklo
Suomi Kaukasianjättiputki
Norsk bokmål Kjempebjørnekjeks
Русский Гигантские борщевики