Art. 0005 Rev. 1905
Hydra-effect
Uit Hogweed.org, de encyclopedie in gemeenschappelijk bezit
Dit artikel gaat over het ecologische verschijnsel. Voor het wezen uit de Griekse mythologie, zie Hydra van Lerna.
Het hydra-effect is de paradox in de populatie-ecologie waarbij een toename van de sterfte onder individuen leidt tot een toename van de omvang van de populatie. Het is vernoemd naar de Hydra van Lerna uit de Griekse mythologie, die voor elke kop die Heracles afhakte, er twee liet teruggroeien.1
Het effect treedt op wanneer het verwijderen van individuen de overlevenden bevrijdt van concurrentie, of groei vrijmaakt die werd tegengehouden, zodat de populatie haar verliezen compenseert — en meer dan dat. Het idee heeft een lange geschiedenis in de populatietheorie, die verscheidene mechanismen heeft aangewezen die het kunnen veroorzaken.1 Het is praktisch van belang overal waar populaties worden geoogst of bestreden, want een maatregel die bedoeld is om een populatie te verkleinen, kan haar, als ze verkeerd wordt toegepast, juist vergroten.
Bij de reuzenberenklauw
.:*:*:*:*:. .:*:*:.
\\\ | /// .:*:*:. \|/
\\|// \|/ / .:*:*:.
\|/ \ / \|/
| \ / _/
| decapitation \ _x_ / /
| ------------> \ | / _/
| \ | / _/
| mowing, strimming \ | / _/
| or cutting the \ |/ _/
| flower head \ | /
| \| _/
| |/
| |
/|\ /|\
before: one head after: three, from the side buds Het verwijderen van het eindscherm bevrijdt de zijknoppen van de apicale dominantie.
De reuzenberenklauw toont de compensatie waarop het effect berust, op twee niveaus.
De individuele plant. Het afsnijden van het eindscherm verwijdert de bron van de apicale dominantie; knoppen lager op de stengel lopen uit en brengen in zijn plaats verscheidene kleinere schermen voort. Toen alleen het eindscherm op het hoogtepunt van de bloei werd verwijderd, daalde de totale zaadproductie van de plant helemaal niet.2 Toen elk scherm werd verwijderd, herstelde bijna de helft van de planten zich en zette diezelfde zomer opnieuw zaad.3 Omdat ze monocarpisch is, sterft een plant die is begonnen te bloeien aan het eind van het seizoen, wat er ook mee gebeurt;4 afsnijden bepaalt alleen hoeveel zaad ze achterlaat.
De groeiplaats. Voordat ze bloeien, stellen planten die jaar na jaar hun bladeren verliezen hun bloei uit en leven ze langer: op begraasde weiden was de mediane leeftijd bij bloei vijf jaar, tegen drie op onbeheerd land.5 Een groeiplaats die wordt teruggehouden zonder te worden ontworteld, houdt daardoor haar planten, en haar zaad, achter de hand. Of regelmatig maaien een groeiplaats werkelijk vergroot, zoals een echt hydra-effect zou vereisen, is niet gemeten.[bron nodig] De maatregel die het vaakst tegen de plant wordt genomen, is op zijn best degene die haar in stand houdt.
Het effect vermijden
Het hydra-effect treedt alleen op waar de bestrijding gedeeltelijk is: waar de kop wordt verwijderd maar het lichaam blijft. Het treedt niet op wanneer de wortel wordt vernietigd. In de mythe versloeg Heracles de Hydra pas toen zijn metgezel Iolaos elke hals dichtschroeide zodra de kop was afgehakt, zodat er niets kon teruggroeien, en de ene onsterfelijke kop onder een rots werd begraven. Het moderne equivalent is wortel afsteken.
Zie ook
Footnotes
-
Abrams, P. A. (2009). “When does greater mortality increase population size? The long history and diverse mechanisms underlying the hydra effect”. Ecology Letters. 12 (5): 462–474. doi:10.1111/j.1461-0248.2009.01282.x. ↩ ↩2
-
Pyšek, P.; Kučera, T.; Puntieri, J.; Mandák, B. (1995). “Regeneration in Heracleum mantegazzianum: response to removal of vegetative and generative parts”. Preslia. 67: 161–171. ↩
-
Pyšek, P.; Krinke, L.; Jarošík, V.; Perglová, I.; Pergl, J.; Moravcová, L. (2007). “Timing and extent of tissue removal affect reproduction characteristics of an invasive species Heracleum mantegazzianum”. Biological Invasions. 9 (3): 335–351. doi:10.1007/s10530-006-9038-0. ↩
-
Pyšek, P.; Perglová, I.; Krinke, L.; Jarošík, V.; Pergl, J.; Moravcová, L. (2007). “Regeneration ability of Heracleum mantegazzianum and implications for control”. In Pyšek, P.; et al. (eds.). Ecology and Management of Giant Hogweed. Wallingford: CAB International. pp. 112–125. doi:10.1079/9781845932060.0112. ↩
-
Pergl, J.; Perglová, I.; Pyšek, P.; Dietz, H. (2006). “Population age structure and reproductive behavior of the monocarpic perennial Heracleum mantegazzianum (Apiaceae) in its native and invaded distribution ranges”. American Journal of Botany. 93 (7): 1018–1028. doi:10.3732/ajb.93.7.1018. ↩
Dit artikel is een vertaling van het Engelse artikel, revisie 1905.