Art. 0004 Rev. 1867
Bank nasion
Z Hogweed.org, encyklopedii będącej wspólną własnością
Spis treści
Ten artykuł dotyczy rezerwy nasion w glebie. O instytucjach finansowych zob. Bank. O obiektach celowo magazynujących nasiona zob. Skarbiec nasion.
Glebowy bank nasion to naturalna rezerwa żywych nasion w glebie danego obszaru. Nasiona, które nie kiełkują od razu, mogą przetrwać miesiące lub lata, więc populacja rośliny składa się nie tylko z roślin widocznych, ale z dużo liczniejszej grupy, której nie widać. Bank nasion zastępuje rośliny, które giną lub zostają usunięte, i pozwala populacji odbudować się po zaburzeniu.1
U rośliny inwazyjnej to zwykle bank nasion, a nie widoczny łan, decyduje o tym, jak długo musi trwać zwalczanie. Barszcz olbrzymi to wyraźny przypadek: jego rośliny łatwo znaleźć i zabić, lecz jego nasiona, leżące niewidocznie w wierzchniej warstwie gleby, przez lata po zniknięciu ostatniej rośliny macierzystej wciąż wydają nowe rośliny.2
Dynamika
Bank nasion ma jedno wejście i kilka wyjść. Wejściem jest deszcz nasion: nasiona wysiewane na dany obszar każdego roku. Wyjściami są kiełkowanie, które zamienia nasiona w rośliny; śmierć ze starości, rozkładu i grzybów; oraz drapieżnictwo zwierząt. Tam, gdzie wejście jest duże, a wyjścia powolne, rezerwa narasta z roku na rok.
W tym sensie bank nasion działa jak rezerwowa armia populacji: w każdej chwili większość jej członków pozostaje niewidoczna, czekając, aż zwolni się miejsce w łanie. Usunięcie roślin bez naruszenia rezerwy po prostu zwalnia te miejsca.
U barszczu olbrzymiego
rok żywe nasiona na m² 0 ████████████████████████████████████████ 3760 1 ███▌ 331 2 █ 102 3 ▍ 45 4 ▎ 24 5 ▏ 13 6 7.1 7 3.8 8 2.0 9 1.1 10 0.60
Barszcz olbrzymi wysiewa średnio około 20 000 nasion na roślinę,3 które opadają głównie w promieniu kilku metrów od rośliny macierzystej. Niemal cały bank nasion — 95 procent — leży w wierzchnich 5 centymetrach gleby. Pod ustabilizowanymi łanami gęstość żywych nasion spadała z około 3760 na metr kwadratowy jesienią, zaraz po opadnięciu nasion, do 192 na metr kwadratowy następnego lata, w miarę jak większość nasion kiełkowała lub obumierała.1
To, co pozostaje, systematycznie maleje. W nasionach zakopanych w dziesięciu miejscowościach w Czechach 8,8 procent było wciąż żywotne po roku, 2,7 procent po dwóch i 1,2 procent po trzech;4 po pięciu latach 0,4 procent, a po siedmiu 0,1 procent.2 Tendencja frakcji żywotnej do spadku jest dobrze udokumentowana; jej całkowite wyczerpanie obserwuje się rzadko. Ostatnia frakcja to ta, która się liczy. Nawet 0,1 procent z 20 000 nasion jednej rośliny to około dwadzieścia nasion — dość, by inwazja zaczęła się od nowa.2
Mit piętnastu lat
Wiele poradników twierdzi, że nasiona barszczu mogą przetrwać w glebie piętnaście lat. Liczba ta sięga szwedzkiego referatu konferencyjnego z 1989 roku, który mówił jedynie, że niektóre dane sugerują, iż zdolność kiełkowania „może rozciągać się aż do piętnastu lat”, nie precyzując, czy nasiona były zakopane, czy przechowywane na sucho. Przechodząc z jednego przeglądu do drugiego, przypuszczenie stwardniało w fakt; badacze, którzy prześledzili jego pochodzenie, nazwali je miejską legendą.5 Nasiona przechowywane na sucho w rzeczywistości tracą niemal całą zdolność kiełkowania w ciągu około trzech lat.4
Praktyczny wniosek pozostaje jednak ten sam. Teren trzeba utrzymywać wolny od wysiewających się roślin przez co najmniej pięć lat od usunięcia ostatniej rośliny i obserwować jeszcze dłużej.62
Wyczerpywanie
Bank nasion można wyczerpać jedynie zatrzymując cały nowy dopływ przez kilka kolejnych lat, niszcząc przy tym siewki, które wciąż wschodzą, zanim zdążą zakwitnąć. Każde przerwanie — jedna roślina, której pozwolono zawiązać nasiona — przywraca rezerwę do poziomu sprzed kilku lat, jak pokazuje wykres. Programy ocenia się więc nie po liczbie usuniętych roślin, lecz po liczbie lat bez wysiewu.
Zobacz też
Footnotes
-
Krinke, L.; Moravcová, L.; Pyšek, P.; Jarošík, V.; Pergl, J.; Perglová, I. (2005). “Seed bank of an invasive alien, Heracleum mantegazzianum, and its seasonal dynamics”. Seed Science Research. 15 (3): 239–248. ↩ ↩2
-
Moravcová, L.; Pyšek, P.; Krinke, L.; Müllerová, J.; Perglová, I.; Pergl, J. (2018). “Long-term survival in soil of seed of the invasive herbaceous plant Heracleum mantegazzianum”. Preslia. 90 (3): 225–234. ↩ ↩2 ↩3 ↩4
-
Perglová, I.; Pergl, J.; Pyšek, P. (2006). “Flowering phenology and reproductive effort of the invasive alien plant Heracleum mantegazzianum”. Preslia. 78: 265–285. ↩
-
Moravcová, L.; Pyšek, P.; Pergl, J.; Perglová, I.; Jarošík, V. (2006). “Seasonal pattern of germination and seed longevity in the invasive species Heracleum mantegazzianum”. Preslia. 78: 287–301. ↩ ↩2
-
Moravcová, L.; Pyšek, P.; Krinke, L.; Pergl, J.; Perglová, I.; Thompson, K. (2007). “Seed germination, dispersal and seed bank in Heracleum mantegazzianum”. In Pyšek, P.; et al. (eds.). Ecology and Management of Giant Hogweed. Wallingford: CAB International. pp. 74–91. doi:10.1079/9781845932060.0074. ↩
-
Nielsen, C.; Ravn, H. P.; Nentwig, W.; Wade, M., eds. (2005). The Giant Hogweed Best Practice Manual: Guidelines for the management and control of an invasive weed in Europe. Hørsholm: Forest & Landscape Denmark. ISBN 87-7903-209-5. ↩
Ten artykuł jest tłumaczeniem artykułu angielskiego, wersja 1867.